Do dziś w Sosnowcu zachowała się jedna cerkiew, ale czy wiecie, że na początku XX wieku w mieście mieszkało trzy tysiące prawosławnych i istniały dla nich trzy świątynie. 

Pierwsza cerkiew powstała w Granicy (dawniej była to osobna osada, a dziś dzielnica Sosnowca – Maczki). Cerkiew wybudowano z ofiar wiernych we wrześniu 1876 r. Świątynia pod wezwaniem św. Aleksandra Newskiego mogła pomieścić 250 osób. Ze względu na dynamiczny rozwój Sosnowca w końcu XIX stulecia zaszła potrzeba budowy cerkwi w centrum miasta dla powiększającej się wspólnoty. Plac pod budowę drugiej cerkwi przekazał w formie darowizny Zarząd Warszawsko – Wiedeńskiej Kolei Żelaznej. Teren usytuowany był nie w ścisłym centrum osady, a przy ślepej ulicy Cerkiewnej między torami. Usytuowanie cerkwi na uboczu okazało się szczęśliwe i być może dzięki temu,  jako jedyna zachowała się do dziś. W 1889 r. biskup lubelski Flawian wyświęcił nowo wybudowaną cerkiew, która nosi wezwanie świętych Wiary, Nadziei, Luby i matki ich Zofii. 

Na początku XX wieku podjęto decyzje o budowie kolejnej cerkwi. Plac pod budowę cerkwi został ofiarowany przez Sosnowiecką Spółkę Akcyjną. Fabrykanci ofiarowali na budowę cerkwi duże sumy: Franz Schön 25 tys. rubli, Henryk Dietel i Spółka Węglowa po 10 tys. rubli. Wyświęcenie cerkwi pw. św. Mikołaja Cudotwórcy nastąpiło 26 października 1906 roku. Świątynia została wzniesiona w nowym rosyjskim stylu według projektu Władimira N. Pokrowskiego. Wieńczyło ją pięć kopuł i wysoka dzwonnica od zachodniej strony. Mogła ona pomieścić tysiąc dwieście osób.  Po 1918 została zamieniona na katolicki kościół św. Jakuba, a dwadzieścia lat później została zburzona w 1938 roku. Lokalna prasa wspominała, że decyzja o jej zamknięciu podjęta została po wizycie gen. Składkowskiego w Sosnowcu, podczas której nazwał on cerkiew „pięścią imperializmu rosyjskiego grożącą Polsce”. Kwestia ta wzbudziło protesty i porównania do działań bolszewików prześladujących Rosyjski Kościół Prawosławny.

Po I Wojnie Światowej zmieniła się znacznie sytuacja prawosławnych w Sosnowcu. Rosjanie, którzy dotychczas pracowali w administracji, straży granicznej oraz wojskiem, ewakuowali się do Rosji. W mieście pozostali pracownicy cywilni, którzy nie odczuwali potrzeby wyjazdu. W czasie wojny żadna z trzech sosnowieckich cerkwi nie została uszkodzona. Władze państwowe podjęły próbę likwidacji obu cerkwi znajdujących się w Sosnowcu. Na początku odebrano parafii cerkiew pw. św. św. Wiery, Nadziei, Luby i matki ich Zofii, domy dla kleru oraz budynek byłej szkoły cerkiewnej  i stróżówkę przy ul. Kilińskiego. Od roku 1919 zlikwidowano samodzielną parafię w Sosnowcu, przyłączając ją do parafii w Piotrkowie Trybunalskim.  Po odebraniu budynek cerkwi wielokrotnie ulegał profanacji przez lokalnych mieszkańców.

Wkrótce władze miejskie podjęły decyzję o zburzeniu drugiej sosnowieckiej cerkwi, pw.  św. Mikołaja. Decyzję tłumaczono troską o bezpieczeństwa prawosławnych, ponieważ władze twierdziły, że budynek grozi zawaleniem. Po wyburzeniu cerkwi wierni zwrócili się z prośbą o zwrot, lub przynajmniej wydzierżawienie cerkwi ul. Kilińskiego. Prośba została odrzucona. Wspólnota skorzystała wówczas z propozycji kościoła ewangelickiego o współużytkowaniu ich świątyni. Prawosławni mogli powrócić do cerkwi  dopiero w 1940 roku, kiedy władze niemieckie wyraziły zgodę na otwarcie cerkwi.

Gdy wojska radzieckie wkroczyły do miasta w styczniu 1945 roku wszystkich parafian traktowano jako wrogów Związku Radzieckiego. Część z nich postawiono zarzut prowadzenie działalności antyradzieckiej w czasie wojny. W latach 40. i 50. w Sosnowcu pozostali już tylko prawosławni, którym udało się uniknąć aresztowań i wywózek, a życie wspólnoty zostało znacznie zredukowane.

Nowa karta parafii i wspólnoty prawosławnej został otwarta w latach 80. W 1979 roku obowiązki proboszcza parafii sosnowieckiej objął ks. Sergiusz Dziewiatowski. Cerkiew była w złym stanie, od lat 40. nie prowadzono żadnych większych prac. Remonty są prowadzone od ponad 20., a parafia znacznie się powiększyła dzięki imigrantom ze wschodu. Od września 2018 r. proboszczem Parafii jest ks. dr Mikołaj Dziewiatowski.

Źródło: https://sosnowiec.cerkiew.pl/

Skomentuj

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.